Procedowane są kolejne zmiany w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego (dalej: upzp) – mowa o druku rządowym nr 2459. Jak wskazano w jego uzasadnieniu, w wyniku stosowania części przepisów dot. planowania przestrzennego, które weszły już w 2023 r. oraz w związku z praktycznymi problemami gmin, ujawniła się konieczność dalszych modyfikacji w zakresie tych przepisów.

Kluczowe są zmiany związane z terminem wejścia w życie poszczególnych przepisów nowelizacji upzp z 2023 r. O dwa miesiące, tj. do 31 sierpnia 2026 r., przesunięto termin obowiązywania studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, a zatem dokumenty te nadal będą służyły jako odniesienie w procesie planistycznym. Oznacza to, że przesunięciu uległ termin wejścia w życie – słynnych już – planów ogólnych gminy.

Zmiany objąć mają również procedurę wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Jeśli nieruchomość nie znajduje się w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to koniecznym jest uzyskanie stosownej decyzji o warunkach zabudowy. W aktualnym stanie prawnym wniosek taki może złożyć każdy. Powoduje to, że o decyzję występuje się nie tylko w celu realizacji w jej następstwie inwestycji budowlanej, a często wyłącznie w celu podwyższenia wartości nieruchomości lub sprawdzenia potencjalnych możliwości inwestycyjnych. Nowelizacja planuje znaczące ograniczenie katalogu osób uprawnionych do złożenia takiego wniosku – wnioskodawcę będzie mógł zostać wyłącznie podmiot, który legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane na terenie objętym wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Wnioskodawca będzie składał oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozmieć jako: tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Planowana zmiana ma wejść w życie w dniu 01 stycznia 2027 r.

Projektowane zmiany rozszerzają również definicję inwestycji uzupełniających realizowanych w ramach zintegrowanego planu inwestycyjnego. Zgodnie z nowelizowanymi przepisami będzie to po pierwsze, inwestycja służąca wykonywaniu zadań własnych gminy, m.in. w zakresie infrastruktury technicznej, dróg publicznych, transportu zbiorowego, kultury, edukacji, zdrowia, pomocy społecznej, sportu, rekreacji, zieleni publicznej oraz lokali lub budynków mieszkalnych. Ponadto, w katalogu takich inwestycji uzupełniających znajda się również inwestycje w zakresie budowy, zmiany sposobu użytkowania lub przebudowy obiektów budowlanych przeznaczonych na działalność handlową lub usługową – o ile służą obsłudze inwestycji głównej.

Zmiany przewidują również zmianę zakresu zintegrowanego planu inwestycyjnego. Zgodnie z proponowanym brzmieniem przepisu art. 37ea ust. 2 u.p.z.g. „Zintegrowany plan inwestycyjny obejmuje co najmniej obszar inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej” – w porównaniu z poprzednim brzmieniem przepisu dodano wyrazy „co najmniej”. Zintegrowany plan inwestycyjny będzie zatem mógł obejmować również inne tereny, poza inwestycją główną i uzupełniającą, jeżeli wymagać tego będzie prawidłowe ukształtowanie rozwiązań planistycznych (np. gdy są konieczne zmiany w strukturze funkcjonalno-przestrzennej otoczenia w związku z realizacją inwestycji).