Oddajemy w Państwa ręce październikowe wydanie PD Legal Letter. Piszemy w nim m.in. o planach ogólnych gmin, które od 1 września 2026 r. zastąpiły studia, o projekcie obowiązkowego portalu informacyjnego w sprawach gospodarczych, o zmianach podatkowych planowanych od 2027 r. oraz o nowych progach temperatur w przepisach BHP.

Spis treści

1. Plany ogólne gmin
2. Drogi bez decyzji środowiskowej
3. Najem krótkoterminowy a uchwała wspólnoty
4. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami
5. E-akta i portal informacyjny w sprawach gospodarczych
6. Klauzula wykonalności dla następcy wierzyciela
7. Zmiany podatkowe od 2027 r.
8. Korekta faktury „do zera”
9. Sprzedaż udziałów w spółkach przekształconych
10. Sprawozdanie Prezesa UODO za 2025 r.
11. Wyciek danych z Fakturowni
12. Praca w upale
13. Elektroniczne orzeczenia lekarskie
14. Wzory przemysłowe po reformie
15. Nowe Wytyczne EUIPO

Budownictwo i nieruchomości

↑ wróć do spisu treści

Plany ogólne gmin

Status: obowiązuje od 1.09.2026 r. · Kogo dotyczy: inwestorzy, właściciele nieruchomości, gminy

Po kilku przesunięciach terminu stało się: od 1 września 2026 r. obowiązują plany ogólne gmin, a dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego straciły moc.

Z jednej strony można powiedzieć „wreszcie”. Z drugiej pojawia się poważny problem, bo według danych MRiT plany ogólne przyjęło dotąd tylko ok. 33–38% gmin (od 819 do 946, zależnie od zestawienia), a miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obejmują ok. jednej trzeciej powierzchni kraju.

Skutek? Grozi nam paraliż inwestycyjny.

Decyzję o warunkach zabudowy na wniosek złożony od 1 września 2026 r. można wydać tylko wtedy, gdy w gminie wszedł w życie plan ogólny.¹ Plan ogólny jest podstawą prawną „WZ-ki”, a teren co do zasady musi leżeć w wyznaczonym w nim obszarze uzupełnienia zabudowy (z wyjątkami, np. dla rozbudowy czy nadbudowy).² Sprawy wszczęte wcześniej, przed utratą mocy studium, toczą się według dotychczasowych przepisów. Jeżeli więc nieruchomość, na której inwestor planuje przedsięwzięcie budowlane, nie jest objęta miejscowym planem, a gmina nie przyjęła planu ogólnego, inwestor nie może ruszyć z inwestycją i musi czekać na uchwalenie planu ogólnego.

Inaczej jest na terenach objętych miejscowymi planami. Przepisy obowiązujące od 1 września 2026 r. nie pozbawiają tych planów mocy. Plany miejscowe obowiązują w dotychczasowym brzmieniu, więc inwestor może realizować inwestycję zgodną z planem. Dopiero zmiana istniejącego planu miejscowego będzie musiała uwzględniać nowy plan ogólny gminy.

Reasumując: jeżeli dla nieruchomości nie obowiązuje ani plan ogólny gminy, ani miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, właściciel nie zrealizuje nowej inwestycji do czasu uchwalenia przez gminę planu ogólnego.

↑ wróć do spisu treści

Drogi bez decyzji środowiskowej

Status: obowiązuje od 22.09.2026 r. · Kogo dotyczy: samorządy, zarządcy dróg, wykonawcy robót drogowych

22 września 2026 r. weszła w życie nowelizacja³ rozporządzenia⁴ określającego, jakie przedsięwzięcia wymagają decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dotychczas decyzja była konieczna przy każdej budowie lub przebudowie drogi o nawierzchni twardej na odcinku powyżej 1 km. Za takie przedsięwzięcie uznawano nawet dobudowanie ścieżki rowerowej wzdłuż istniejącej drogi utwardzonej.⁵ Tak sztywne wymogi prowadziły do absurdów i zachęcały do obchodzenia przepisów, w szczególności metodą tzw. salami slicing, czyli sztucznego dzielenia jednej inwestycji na mniejsze etapy realizowane w różnych latach budżetowych. Wydłużało to proces inwestycyjny, podnosiło koszty samorządów, a nierzadko kończyło się rezygnacją z drobnych modernizacji poprawiających bezpieczeństwo i komfort mieszkańców.

Po zmianie decyzja środowiskowa nie jest wymagana przy rozbudowie drogi na odcinku do 2 km ani przy przebudowie na odcinku do 4 km. Przy budowie nowej drogi próg 1 km się nie zmienił. Jednocześnie wprowadzono zabezpieczenie przed „salami slicing”: parametry rozbudowy lub przebudowy planowanej, realizowanej lub zrealizowanej w ciągu tej samej drogi w odległości 10 km sumuje się. Nowe zasady stosuje się także do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 22 września 2026 r.

Zwolnienie nie obejmuje jednak odcinków położonych na obszarach, na których wyznaczono (tam nadal obowiązuje dotychczasowy próg 1 km):

1. parki narodowe;
2. rezerwaty przyrody;
3. parki krajobrazowe;
4. obszary chronionego krajobrazu;
5. obszary Natura 2000;
6. użytki ekologiczne;
7. zespoły przyrodniczo-krajobrazowe.

Według GUS obszary prawnie chronione zajmują ok. 32% powierzchni Polski, a w zależności od województwa od ok. 19% (dolnośląskie) do 65% (świętokrzyskie).⁶ Inwestor musi więc przed ogłoszeniem przetargu dokładnie sprawdzić, czy droga przebiega przez obszar chroniony. Z kolei wykonawca, który podpisze umowę w przekonaniu, że decyzja środowiskowa nie jest potrzebna, może popaść w zwłokę i ponosić rosnące koszty opóźnienia. Korzystając z uproszczeń, warto zachować czujność.

↑ wróć do spisu treści

Najem krótkoterminowy a uchwała wspólnoty

Status: ustawa uchwalona przez Sejm 8.10.2026 r., przekazana Prezydentowi; zakaz od 1.01.2028 r. · Kogo dotyczy: wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe, przedsiębiorcy prowadzący najem na doby

Sejm uchwalił 8 października 2026 r. ustawę o zmianie ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2865 z autopoprawką 2865-A); 12 października ustawa trafiła do Prezydenta.⁷ Dotyczy ona najmu krótkoterminowego i tego, w jakim stopniu członkowie wspólnot i spółdzielni będą mogli wpływać na zasady takiego najmu, a nawet na samą możliwość jego prowadzenia.

Obecnie przepisy nie dają większości właścicieli w budynku narzędzi do ograniczania najmu krótkoterminowego. Według projektodawcy nowe przepisy mają lepiej chronić spokój, bezpieczeństwo i porządek publiczny, a jednocześnie dać przedsiębiorcom czas na dostosowanie się do nowych zasad.

Zgodnie z nowym art. 39b ustawy walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej albo właściciele lokali we wspólnocie mieszkaniowej „mogą podjąć uchwałę zakazującą świadczenia usług hotelarskich w obiektach, o których mowa w art. 35 ust. 2, w obrębie nieruchomości lub jej części zarządzanej przez tę spółdzielnię albo w nieruchomości lub jej części, w której istnieje ta wspólnota”. W spółdzielni uchwała wymaga większości ponad 50% liczby uprawnionych do głosowania. We wspólnocie ustanowienie takiego zakazu będzie czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu (nowy art. 22 ust. 3 pkt 11 ustawy o własności lokali).

Ustawa reguluje też sytuację przedsiębiorców, którzy już prowadzą najem krótkoterminowy. Po podjęciu uchwały mogą świadczyć usługi najpóźniej do dnia, w którym upływa 6 miesięcy od jej podjęcia. Innymi słowy, przedsiębiorca będzie miał pół roku na zakończenie działalności. Przepisy o uchwale zakazującej najmu wchodzą w życie 1 stycznia 2028 r.

↑ wróć do spisu treści

Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami

Status: projekt rządowy (UD424) · Kogo dotyczy: pośrednicy w obrocie nieruchomościami, sprzedający i kupujący

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (nr projektu UD424). Według ministerstwa projekt ma poprawić jakość usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, wzmocnić ochronę osób korzystających z tych usług i zwiększyć przejrzystość rynku.

Projektodawca zauważył, że zniesienie licencji dla pośredników doprowadziło do „licznych, niepożądanych praktyk w zakresie świadczenia usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, które prowadzą do obniżenia standardów tych usług oraz ograniczenia przejrzystości rynku”.

Proponowane zmiany można streścić w czterech punktach:

1. Obowiązki pośrednika. Umowa pośrednictwa wymaga formy pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności i określa w szczególności zakres czynności pośrednictwa oraz sposób ustalenia lub wysokość wynagrodzenia. Niezależnie od treści umowy pośrednik będzie musiał zweryfikować stan prawny i faktyczny nieruchomości, rzetelnie o niej informować i dokumentować czynności związane z jej prezentacją.
2. Zakaz podwójnej prowizji. Pośrednikowi przysługuje wynagrodzenie tylko od jednej ze stron tej samej transakcji. Ma to ograniczyć ryzyko konfliktu interesów i wzmocnić rolę pośrednika jako podmiotu działającego w interesie strony, z którą zawarł umowę.
3. Najpierw umowa. Pośrednik będzie mógł opublikować ogłoszenie dopiero po zawarciu umowy pośrednictwa z właścicielem, a samo ogłoszenie musi zawierać dane identyfikujące pośrednika. Chodzi o wyeliminowanie niezweryfikowanych i powielonych ogłoszeń publikowanych bez zgody właściciela, czyli tzw. „ofert-duchów” i wielokrotnego zamieszczania tej samej nieruchomości przez różne biura bez umocowania.
4. Kontrola i kary. Projekt rozszerza kompetencje Inspekcji Handlowej wobec pośredników. Inspekcja oceni w szczególności, czy pośrednik rzetelnie informuje klientów o zakresie usług i warunkach umowy, zapewnia przejrzystość i kompletność umów, realizuje ustawowe minimum czynności, nie pobiera wynagrodzenia od obu stron transakcji, nie uzależnia prezentacji nieruchomości od wcześniejszego podpisania umowy pośrednictwa, wyraźnie oznacza swoje ogłoszenia i nie publikuje ich bez umowy z właścicielem. Za naruszenia grozi kara pieniężna od dwu- do pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym stwierdzenie naruszenia albo nakaz zaprzestania praktyk w wyznaczonym terminie. Niewykonanie nakazu może skończyć się zakazem prowadzenia działalności w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.

↑ wróć do spisu treści

Postępowanie cywilne

↑ wróć do spisu treści

E-akta i portal informacyjny w sprawach gospodarczych

Status: projekt rządowy (UD479), przyjęcie przez Radę Ministrów planowane na IV kw. 2026 r. · Kogo dotyczy: przedsiębiorcy będący stronami sporów, pełnomocnicy, strony transakcji M&A

Do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano projekt zmiany kilku ustaw, w tym Kodeksu postępowania cywilnego (UD479), przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Projekt ma znaczenie także dla transakcji M&A, zwłaszcza gdy spór dotyczy spółki będącej przedmiotem transakcji albo wynika z samej umowy transakcyjnej.

Punktem wyjścia jest rozproszenie przepisów o komunikacji elektronicznej z sądem, które wprowadzano etapami, na potrzeby poszczególnych rodzajów postępowań. Projekt je porządkuje. Portal informacyjny staje się jednym z systemów teleinformatycznych obsługujących postępowanie cywilne, a wnoszenie pism, doręczenia i prowadzenie akt elektronicznych mają opierać się na jednolitych zasadach. Projekt zawiera też rozwiązania deregulacyjne.

Najdalej idąca zmiana dotyczy postępowania gospodarczego i spraw własności intelektualnej. Pisma procesowe co do zasady byłyby wnoszone wyłącznie przez portal informacyjny, akta prowadzone elektronicznie, a doręczenia sądowe również odbywałyby się przez portal. Przy pierwszym doręczeniu adresat otrzyma pouczenie o obowiązku założenia konta, terminie i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Sprawy z udziałem konsumentów są z tego modelu wyłączone. Obowiązek elektronicznego wnoszenia pism przez zawodowych pełnomocników w tych sprawach ma wejść w życie do 1 czerwca 2027 r.

Przy sporach związanych z transakcją, np. o roszczenia z oświadczeń i zapewnień sprzedającego albo ze spółką przejmowaną, które mogą toczyć się w postępowaniu gospodarczym, liczy się więc nie tylko to, kto jest stroną. Ważne będzie też, czy strona ma konto w portalu i czy skutecznie odbiera doręczenia. Projekt reguluje skutki braku konta lub jego zamknięcia tak, aby strona nie mogła jednostronnie blokować doręczeń sądowych.

Projekt łagodzi też rygor nowego systemu. Pismo wniesione z naruszeniem wymogów podlegałoby zwrotowi, a środek zaskarżenia odrzuceniu – zamiast, jak obecnie, nie wywoływać skutków prawnych bez wydania orzeczenia. Jeżeli w ostatnim dniu terminu system jest niedostępny z przyczyn leżących po stronie sądu, termin ulegałby przedłużeniu. Wystarczy też jednorazowe poświadczenie pełnomocnictwa, gdy w jednym dokumencie umocowano kilku zawodowych pełnomocników.

Nie każde postępowanie stanie się w pełni elektroniczne. W sprawach innych niż gospodarcze i własności intelektualnej zawodowi pełnomocnicy mają wnosić wszystkie pisma przez portal dopiero od 1 października 2029 r., a o postaci akt w pozostałych sprawach decyduje przewodniczący wydziału. Projekt jest na wczesnym etapie i jego ostateczny kształt może się zmienić.

Dla przedsiębiorców: przy analizie transakcji warto sprawdzić, czy spółka jest stroną toczących się postępowań gospodarczych i czy umowa przewiduje mechanizmy, które mogą skończyć się sporem. Spółka i jej pełnomocnicy powinni mieć procedurę monitorowania portalu i biegu terminów.

↑ wróć do spisu treści

Klauzula wykonalności dla następcy wierzyciela

Status: uchwała SN z 23.07.2026 r. · Kogo dotyczy: nabywcy wierzytelności, strony transakcji M&A

23 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę w sprawie III CZP 13/26 o możliwości uzyskania klauzuli wykonalności przez następcę prawnego wierzyciela.⁸ Rozstrzygnięcie ma znaczenie także przy transakcjach, w których na nabywcę przechodzą wierzytelności objęte już tytułami wykonawczymi.

Wątpliwość dotyczyła tego, czy następca prawny wierzyciela może uzyskać tytuł wykonawczy na swoją rzecz także wtedy, gdy może wszcząć lub dalej prowadzić egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego przez poprzednika. Innymi słowy: czy nowy tytuł wykonawczy jest dopuszczalny, gdy nie jest potrzebny do samej egzekucji.

Sąd Najwyższy odpowiedział twierdząco. Dopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela również wtedy, gdy wszczęcie lub dalsze prowadzenie przez niego egzekucji jest możliwe na podstawie tytułu wykonawczego poprzednika. W takim przypadku w tytule wykonawczym należy jednak zastrzec, że nie uprawnia on do wszczęcia ani dalszego prowadzenia egzekucji.

Uchwała porządkuje sytuację procesową następcy. Z jednej strony nie traci on możliwości uzyskania tytułu na swoją rzecz tylko dlatego, że istniejący tytuł pozwala już prowadzić egzekucję. Z drugiej strony nowy tytuł nie daje mu automatycznie podstawy do wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego.

Przy nabyciu wierzytelności liczy się więc nie tylko to, czy wierzytelność przeszła na nabywcę, ale też to, jak nabywca wykaże swoje uprawnienia w egzekucji. Uchwała nie oznacza przy tym, że każdy nabywca automatycznie uzyska klauzulę. Nadal trzeba wykazać następstwo prawne zgodnie z właściwymi przepisami.

Dla przedsiębiorców: jeżeli w ramach transakcji przejmowane są prawa z istniejących tytułów wykonawczych, warto ustalić z góry, czy nabywca będzie kontynuował egzekucję na tytule poprzednika, czy wystąpi o własny tytuł – i z jakim zastrzeżeniem go otrzyma.

↑ wróć do spisu treści

Podatki

↑ wróć do spisu treści

Zmiany podatkowe od 2027 r.

Status: projekty i ustawy na różnych etapach prac · Kogo dotyczy: przedsiębiorcy, pracownicy, członkowie organów spółek, fundacje rodzinne

Ostatnie miesiące 2026 r. przynoszą wyraźne przyspieszenie prac nad zmianami w prawie podatkowym. Rada Ministrów i Sejm procedują szereg nowelizacji, które według projektodawców miałyby wejść w życie już 1 stycznia 2027 r. Poniżej najważniejsze z nich wraz z etapem prac.

VAT i KSeF. Opisywaliśmy już zmiany w transgranicznych przemieszczeniach towarów (likwidacja procedury call-off stock i wprowadzenie procedury TOOG, uproszczenie dokumentacji eksportowej, likwidacja informacji podsumowujących VAT-UE, zmiany przy sprowadzaniu samochodów z innego państwa UE). Teraz procedowane są zmiany dotyczące KSeF. Projekt nowelizacji ustawy o VAT (UD477, wersja z 22 września 2026 r.) odracza kary pieniężne z art. 106ni ustawy o VAT za wystawienie faktury poza KSeF wbrew obowiązkowi, za wystawienie – w okresie awarii albo niedostępności KSeF – faktury niezgodnej ze wzorem oraz za spóźnione przesłanie do KSeF faktury wystawionej w trybie offline. Obecnie kar nie stosuje się do 31 grudnia 2026 r.; Minister Finansów chce przesunąć ten termin o rok, tak aby kary można było nakładać od 1 stycznia 2028 r. Projekt jest na etapie rządowym.

Nie zmienią się natomiast okresy przejściowe dotyczące samego obowiązku stosowania KSeF. Do 31 grudnia 2026 r. podatnicy, u których wartość sprzedaży udokumentowanej fakturami w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł brutto, mogą wystawiać faktury poza KSeF (art. 145m VAT), a faktury z kas rejestrujących i paragony z NIP uznawane za faktury (do 450 zł) można wystawiać poza KSeF (art. 145n VAT).⁹ Od stycznia 2027 r. mali podatnicy stracą to zwolnienie, a paragon z NIP nie będzie już mógł być wystawiany tylko przez kasę – faktura będzie musiała zostać udostępniona nabywcy w KSeF.

PCC. Minister Finansów urealnia kwotę zwolnienia z PCC przy zakupie rzeczy ruchomych. Dotąd zakup rzeczy ruchomej poza VAT podlegał PCC, gdy cena przekraczała 1000 zł. Nowelizacja podnosi próg zwolnienia do 3000 zł. To istotne, bo organy podatkowe monitorują transakcje na platformach sprzedażowych pod kątem nieopodatkowanej sprzedaży rzeczy ruchomych. Sejm uchwalił ustawę 18 września 2026 r., Senat nie wniósł poprawek, a 24 września ustawa trafiła do Prezydenta do podpisu (druk nr 3099); ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Podatek dochodowy – płatności. Dotąd zapłata kontrahentowi z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności lub na rachunek spoza białej listy VAT oznaczała, że wydatku nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Ta sankcja zniknie. Wyłączenie z kosztów pozostanie tylko wtedy, gdy płatność za transakcję objętą obowiązkiem płatności bezgotówkowej (art. 19 Prawa przedsiębiorców, czyli powyżej 15 000 zł) dokonano bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Wydatek zapłacony na rachunek spoza białej listy albo z pominięciem split payment będzie już można zaliczyć do kosztów. Sejm uchwalił ustawę 18 września 2026 r., Senat nie wniósł poprawek, a 24 września ustawa trafiła do Prezydenta do podpisu (druk nr 2837); zmiana w kosztach ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Skala podatkowa w PIT. Obecnie obowiązuje kwota wolna 30 000 zł, pierwszy próg do 120 000 zł (12%), drugi próg powyżej tej kwoty (32%) i danina solidarnościowa 4% od dochodu powyżej 1 mln zł. Rządowy projekt (druk nr 3147) przewiduje:

1. kwotę wolną od podatku 30 000 zł;
2. pierwszy próg do 130 000 zł dochodu (12%);
3. drugi próg od nadwyżki ponad 130 000 zł do 150 000 zł (24%);
4. trzeci próg od nadwyżki ponad 150 000 zł (32%);
5. daninę solidarnościową 5% od dochodu powyżej 1 mln zł.

Zmiany mogą być korzystne dla wielu pracowników, członków organów spółek i przedsiębiorców na skali, ale niekorzystne dla przedsiębiorców na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. Ministerstwo Finansów chce bowiem zrekompensować ubytek w budżecie, obniżając limit przychodów uprawniający do ryczałtu z 2 mln euro do 250 tys. euro. Chodzi o przychód, nie o dochód, więc wielu przedsiębiorców może stracić możliwość rozliczania się ryczałtem. Ta zmiana jest na tyle daleko idąca, że może zostać zakwestionowana w Parlamencie albo przez Prezydenta. Pierwsze czytanie odbyło się 6 października 2026 r., projekt trafił do Komisji Finansów Publicznych, a ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Wątpliwe, czy prace uda się zakończyć do końca 2026 r., dlatego doniesienia medialne o nowych progach w PIT należy na razie przyjmować z rezerwą.

Pozostałe projekty. W toku są też zmiany w ustawie o CIT rozszerzające opodatkowanie fundacji rodzinnych (m.in. exit tax, zagraniczne jednostki kontrolowane, obrót mieniem fundacji przed upływem 2 lat od jego wniesienia, ograniczenie korzystania z transgranicznych struktur udziałowych w transparentnych podatkowo spółkach, zwłaszcza luksemburskich i amerykańskich). Procedowane są także: uchylenie ulgi internetowej, podwojenie ulgi dla honorowych dawców krwi i przedłużenie ulgi na robotyzację do 2036 r. Choć projektodawcy chcą wprowadzić je od 2027 r., prace są na wczesnym etapie. Będziemy Państwa informować o ostatecznym kształcie tych rozwiązań albo o ich zaniechaniu lub odroczeniu.

↑ wróć do spisu treści

Korekta faktury „do zera”

Status: interpretacja indywidualna DKIS z 23.06.2026 r. · Kogo dotyczy: podatnicy VAT korygujący faktury w KSeF, zwłaszcza w usługach budowlanych, najmie i leasingu

Po wystawieniu faktury może się okazać, że zawiera błąd albo że zmieniły się okoliczności wpływające na opodatkowanie transakcji, np. udzielono rabatu, kontrahent odstąpił od umowy albo pomylono NIP nabywcy. Wtedy wystawia się fakturę korygującą.

Wraz z obowiązkowym KSeF zaczął obowiązywać art. 29a ust. 13 ustawy o VAT w nowym brzmieniu. Zgodnie z nim w przypadkach z art. 29a ust. 10 pkt 1–3 (rabaty udzielone po sprzedaży, zwroty towarów i opakowań, zwrot zaliczki, gdy do sprzedaży nie doszło) obniżenia podstawy opodatkowania dokonuje się za okres rozliczeniowy, w którym podatnik wystawił fakturę korygującą w postaci faktury ustrukturyzowanej; odpowiednio stosuje się go do pomyłki w kwocie podatku (art. 29a ust. 14).¹⁰ W praktyce wielu podatników stosowało tę zasadę do wszystkich korekt, także do pomyłek w danych nabywcy.

Pojawia się tu istotna wątpliwość. KSeF pozwala korygować fakturę przez wystawienie faktury „zerującej” i nowej, prawidłowej. Przy niektórych czynnościach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, np. przy usługach budowlanych, najmie, dzierżawie i leasingu. Według brzmienia ustawy „wyzerowanie” błędnej faktury po miesiącu i wystawienie nowej w kolejnym miesiącu zmieniałoby więc okres powstania obowiązku podatkowego.

Organy podatkowe widzą to inaczej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 23 czerwca 2026 r. (0113-KDIPT1-2.4012.434.2026.1.AJB), dotyczącej faktury z błędnym NIP nabywcy, wyjaśnił:¹¹

„W sytuacji, gdy korekta spowodowana jest przyczynami istniejącymi już w momencie wystawienia faktury pierwotnej, to powinna ona zostać rozliczona w deklaracji podatkowej za okres, w którym została wykazana pierwotna faktura ustrukturyzowana. (…) »Nowa« faktura służy bowiem prawidłowemu udokumentowaniu tej samej czynności na rzecz właściwego nabywcy, a nie wykazaniu dodatkowej sprzedaży. Tym samym, »nowa« faktura sprzedaży wystawiona na prawidłowego nabywcę powinna być ujęta w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy dla tej sprzedaży”.

Organ wprost wskazuje, że jeśli obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, a przyczyna korekty istniała już wtedy, konieczne jest „rozliczenie nowej faktury wstecznie – w miesiącu, w którym została wystawiona faktura pierwotna”.

To ciekawe stanowisko: odwołuje się do funkcji faktury, a art. 29a ust. 13 ustawy o VAT ogranicza do sytuacji, które w nim wymieniono.

Dla przedsiębiorców: pierwotna pomyłka nie musi prowadzić do obniżenia podatku należnego w okresie wystawienia korekty. Podatnicy, którzy także przy pomyłkach stosowali wprost art. 29a ust. 13, mogli więc błędnie rozliczyć okresy od wystawienia faktury pierwotnej do wystawienia korekty. Warto sprawdzić procedury i przeprowadzone korekty „do zera” wynikające z pomyłek, aby ograniczyć skutki nieprawidłowych podstaw opodatkowania w poszczególnych JPK (m.in. odsetki od zaległości podatkowych).

↑ wróć do spisu treści

Sprzedaż udziałów w spółkach przekształconych

Status: projekt rządowy (UD116) na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów · Kogo dotyczy: wspólnicy spółek przekształconych planujący sprzedaż udziałów

Od lat trwa spór podatników z organami o koszty uzyskania przychodów przy sprzedaży udziałów w spółkach powstałych z przekształcenia innych spółek. Według fiskusa wspólnik może pomniejszyć przychód ze sprzedaży o koszt nabycia udziałów, czyli zasadniczo o pierwotny wkład do spółki. Według podatników przy przekształceniu powstaje nowa spółka (przekształcona), na której kapitał wnosi się majątek spółki przekształcanej, więc wydatkiem na nabycie udziałów jest przypadająca na wspólnika część wartości majątku spółki przekształcanej. Różnica jest niebagatelna: w chwili przekształcenia majątek spółki bywa wart nieporównanie więcej niż w chwili jej założenia.

Zwykle spory podatników z organami rozstrzygają sądy administracyjne, a organy respektują ich wykładnię. Tym razem fiskus najwyraźniej nie zamierza tego robić. Tymczasem NSA m.in. w wyroku z 16 kwietnia 2026 r. (II FSK 1576/24), dotyczącym jednej z form reorganizacji spółek, wyjaśnił dobitnie, że:¹²

„(…) kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstałej z połączenia ze spółką komandytową, jest przypadająca na Skarżącego wartość bilansowa majątku spółki komandytowej (spółki przejmowanej) ustalona na moment połączenia ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (tj. z dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych w spółce przejmowanej) jako wartość aktualnie i realnie wydatkowana przez Skarżącego w zamian za udziały spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako spółki”.

Podobne stanowisko sądy zajmowały wcześniej przy przekształceniach. Na przykład w sprawie przekształcenia spółki jawnej w spółkę akcyjną NSA potwierdził, że „ustawodawca (…) nie łączy przedmiotowych wydatków z okresem historycznym, tylko odnosi do okresu, w którym zbywane akcje zostały objęte lub nabyte, a więc do momentu przekształcenia, a nie na dzień poniesienia wydatków na wkłady w spółce jawnej”.¹³

Organy podatkowe nie zamierzają jednak respektować tej wykładni. W sierpniu 2026 r. Ministerstwo Finansów przekazało Stałemu Komitetowi Rady Ministrów uzupełnioną wersję projektu nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych (UD116), który nakazuje przy sprzedaży udziałów w spółkach przekształconych ustalać koszty według historycznego wydatku na nabycie udziałów lub praw wspólnika. W uzasadnieniu projektu czytamy:

„Taka wykładnia omawianych przepisów prowadzi do tzw. step-up’u, czyli (niezasadnego) przeszacowania wartości podatkowej aktywów do ich wartości rynkowej – umożliwiając tym samym podatnikom ukosztowienie kwot, które nie znajdują odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych wydatkach (co narusza ogólną zasadę podatku dochodowego wynikającą z art. 22 ustawy o PIT oraz art. 15 ustawy o CIT i prowadzi do zaniżenia wykazywanych dochodów). W związku z powyższym konieczne stało się wprowadzenie regulacji wprost wskazującej, że w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki powstałej z przekształcenia innej spółki, kosztem uzyskania przychodu dla celów podatkowych są wydatki na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) spółki przekształcanej”.

To kolejna ingerencja ustawodawcy w ten spór. Wcześniej uszczelniono już zbywanie udziałów w spółkach będących podatnikami CIT, które powstały z przekształcenia spółek niepodlegających CIT. Teraz podobna regulacja ma objąć przekształcenia spółek będących podatnikami CIT w inne spółki będące podatnikami CIT (np. spółki komandytowej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością).

Sytuacja jest więc specyficzna. Podatnicy, którzy sprzedadzą udziały w spółkach przekształconych przed zmianą przepisów, mogą najpewniej liczyć na korzystny wynik sporu w sądzie. Po wejściu w życie nowych przepisów korzystna linia orzecznicza może się jednak skończyć.

Dla przedsiębiorców: każde przekształcenie trzeba poprzedzić analizą konkretnego stanu faktycznego, bo nawet korzystna wykładnia sądów ma swoje warunki wynikające z ustaw o podatkach dochodowych. Po wejściu w życie proponowanych zmian sprzedaż udziałów w niektórych spółkach przekształconych może oznaczać zauważalnie wyższy podatek dochodowy.

↑ wróć do spisu treści

Ochrona danych osobowych

↑ wróć do spisu treści

Sprawozdanie Prezesa UODO za 2025 r.

Status: sprawozdanie Prezesa UODO za 2025 r. · Kogo dotyczy: wszyscy administratorzy danych

Sprawozdanie Prezesa UODO za 2025 r. pokazuje, że naruszenia ochrony danych rzadko wynikają z zaawansowanych cyberataków, a często z codziennych czynności: zbyt szczegółowego tytułu przelewu, wiadomości wysłanej do niewłaściwego grona, opisu na kopercie, wpisu w mediach społecznościowych czy informacji przekazanej mediom. Wspólny mianownik jest prosty: przedsiębiorca powinien kontrolować nie tylko to, czy może przetwarzać dane, ale też komu, w jakim celu i w jakim zakresie je ujawnia.

Poniżej wybrane sprawy opisane przez Prezesa UODO i płynące z nich wskazówki.

Diagnoza w tytule przelewu. Ubezpieczyciel, wypłacając świadczenie, wpisał w tytule przelewu rozpoznanie: „Nowotwór złośliwy”. Informację mogli zobaczyć pracownicy banku obsługujący transakcję. Prezes UODO uznał, że ujawniono dane o zdrowiu osobom nieuprawnionym i naruszono zasadę minimalizacji. To, że tytuł przelewu służy identyfikacji płatności, nie oznacza, że należy w nim podawać diagnozę czy inne dane medyczne. Nie przekonał też argument, że system nie rozróżnia rodzajów ryzyka.

Dla przedsiębiorców: warto przejrzeć automatycznie generowane tytuły przelewów, opisy płatności, noty księgowe i komunikaty przekazywane bankom. Informacja potrzebna wewnętrznie nie zawsze powinna opuszczać organizację.

Dane o zdrowiu na konferencji prasowej. W innej sprawie na konferencji prasowej przekazano informacje o stanie zdrowia skarżącego. Wcześniejsze materiały medialne sprawiły, że na podstawie tych informacji można go było zidentyfikować. Prezes UODO podkreślił, że przekazanie informacji dziennikarzom nie jest dopuszczalne tylko dlatego, że wykonują oni funkcję informacyjną mediów. Organ nałożył karę 75 tys. zł; sprawa trafiła następnie do sądu administracyjnego.

Dla przedsiębiorców: komunikacja kryzysowa i PR również podlegają RODO. Przed konferencją, komentarzem dla mediów czy komunikatem trzeba sprawdzić, czy zestaw przekazywanych informacji nie pozwala zidentyfikować konkretnej osoby, zwłaszcza gdy chodzi o dane szczególnej kategorii.

Dostęp do danych „z ciekawości”. Prezes UODO opisał powtarzające się przypadki lekarzy, którzy logowali się do portalu ZUS, wyszukiwali osobę po numerze PESEL i przeglądali jej dane, choć nie wiązało się to z wystawieniem, anulowaniem ani sprostowaniem zwolnienia lekarskiego. Jako powody podawano m.in. ciekawość, chęć sprawdzenia miejsca pracy, ubezpieczenia czy wcześniejszych zwolnień. Organ przypomniał, że techniczne uprawnienia do systemu nie dają prawa do korzystania z danych w dowolnym celu.

Dla przedsiębiorców: procedury dostępowe powinny odpowiadać na dwa pytania: kto może wejść do systemu i w jakich konkretnie sytuacjach może z tych uprawnień skorzystać. Potrzebne są nie tylko role i hasła, ale też rejestrowanie operacji, okresowe kontrole i reakcja na nietypowe wyszukiwania.

Zdjęcie noworodka w konkursie dla medyków. Na profilu szpitala w mediach społecznościowych opublikowano zdjęcie dziecka wykonane przez położną i zgłoszone do konkursu. Szpital argumentował m.in., że dziecka nie rozpoznają osoby spoza najbliższego otoczenia. Organ zwrócił jednak uwagę, że identyfikacja może być pośrednia. Znaczenie mają też okoliczności publikacji: miejsce hospitalizacji, informacje o problemach zdrowotnych, personel opiekujący się pacjentem czy inne dostępne dane. Prezes UODO udzielił upomnienia za utrwalenie i udostępnienie wizerunku.

Dla przedsiębiorców: przy materiałach promocyjnych, case studies i nagraniach z klientami czy pacjentami trzeba ocenić wszystkie kategorie ujawnianych danych. Oceniając możliwość identyfikacji, nie wystarczy patrzeć na samo zdjęcie lub pojedynczą informację – trzeba uwzględnić cały kontekst i możliwość połączenia danych z innymi źródłami.

Prywatna korespondencja wysłana grupie rodziców. Pracownik szkoły przesłał grupie rodziców całą korespondencję z matką uczennic. Wiadomości zawierały m.in. informacje o nieobecnościach dzieci, ich usprawiedliwianiu, relacjach ze szkołą i ocenach. Tłumaczono, że chodziło o ustalenie liczby uczestników wycieczki. Prezes UODO uznał, że ten cel nie uzasadniał przesłania całej korespondencji. Późniejsze usunięcie wiadomości nie zmieniło oceny naruszenia.

Dla przedsiębiorców: zasadą powinno być przekazywanie dalej tylko tej części informacji, która jest potrzebna do konkretnego celu. Funkcja „prześlij dalej” to jeden z najprostszych sposobów na przypadkowe naruszenie zasady minimalizacji.

Informacja o egzekucji na kopercie. Komornik umieścił na kopercie informacje pozwalające poznać charakter korespondencji, m.in. dotyczące zajęcia rachunku bankowego i formularza skargi. Prezes UODO zwrócił uwagę, że przepisy pozwalające zamieszczać określone informacje na dokumentach związanych z doręczeniem nie oznaczają automatycznie, że można je umieszczać na zewnętrznej stronie koperty. W efekcie osoby uczestniczące w doręczeniu mogły poznać treść, która nie była dla nich przeznaczona.

Dla przedsiębiorców: korespondencja papierowa nadal jest elementem ochrony danych. Na kopertach, etykietach kurierskich i awizach nie powinno być informacji o zadłużeniu, zdrowiu, postępowaniach czy innych prywatnych okolicznościach, jeżeli nie jest to rzeczywiście konieczne.

Monitoring sąsiadów: ten sam sprzęt, różne rozstrzygnięcia. Legalność monitoringu zależy od okoliczności. W jednej sprawie właściciele cyfrowego wizjera nie wykazali realnego zagrożenia, które uzasadniałoby ingerencję w prywatność sąsiadów. Prezes UODO nakazał zaprzestać przetwarzania ich wizerunku i usunąć nagrania. W innej sprawie istniał udokumentowany, ostry konflikt sąsiedzki i wcześniejsze rozstrzygnięcia dotyczące agresji. Kamera obejmowała wejście i nagrywała tylko osoby stojące bezpośrednio przed drzwiami – skargę oddalono. W jeszcze innej zwykłe kamery obejmowały poza własną posesją także działkę sąsiadów i drogę publiczną. Nakazano zaprzestać nagrywania obszarów poza nieruchomością administratora i usunąć wcześniejsze nagrania.

Dla przedsiębiorców: samo powołanie się na „bezpieczeństwo” nie wystarczy. Przed uruchomieniem monitoringu trzeba udokumentować zagrożenie, określić niezbędny obszar obserwacji i sprawdzić, czy tego samego celu nie da się osiągnąć mniej inwazyjnym środkiem.

Marketing ukryty w regulaminie lub „informacji”. Prezes UODO opisał trzy sprawy dotyczące komunikacji marketingowej. W pierwszej zgodę na marketing bezpośredni wpisano do regulaminu usługi. W drugiej wiadomość zachęcającą do aktywacji e-faktury przedstawiano jako informacyjną. W trzeciej ubezpieczyciel dołączał do polisy materiały o rabatach na inne produkty. Organ przyjął szerokie, funkcjonalne rozumienie marketingu: liczy się nie nazwa komunikatu, ale jego cel i oddziaływanie na odbiorcę. Jeżeli przekaz ma zachęcać do określonego działania lub zwiększać atrakcyjność produktu, może być marketingiem.

Dla przedsiębiorców: nazwanie wiadomości „techniczną” czy „informacyjną” albo umieszczenie klauzuli w regulaminie nie zmienia jej rzeczywistego charakteru. Akceptacja kampanii powinna obejmować także wiadomości transakcyjne i serwisowe, do których dodaje się elementy sprzedażowe.

Wnioski praktyczne. Sprawy z 2025 r. pokazują, że najlepszym zabezpieczeniem nie zawsze jest kolejny system IT. Często ważniejsze jest takie urządzenie organizacji, by pracownik przed ujawnieniem danych musiał sobie odpowiedzieć: czy odbiorca powinien dostać właśnie tę informację i czy naprawdę potrzebuje jej w takim zakresie? W praktyce warto wprowadzić sześć zasad:

1. Minimalizuj dane już w formularzach i systemach. Tytuły przelewów, automatyczne e-maile, wydruki i etykiety powinny domyślnie zawierać minimum informacji.
2. Ograniczaj nie tylko dostęp, ale i cel korzystania z dostępu. Uprawnienie techniczne nie jest podstawą prawną do przeglądania danych.
3. Wprowadź procedurę publikacji zewnętrznych. Wpisy w mediach społecznościowych, informacje dla prasy, case studies i materiały marketingowe powinny przechodzić kontrolę pod kątem możliwości identyfikacji osób.
4. Stosuj zasadę „need to know” w komunikacji wewnętrznej. Nie przesyłaj całych wątków, jeżeli odbiorcy potrzebują jednej informacji.
5. Dokumentuj testy proporcjonalności, zwłaszcza przy monitoringu i powoływaniu się na prawnie uzasadniony interes.
6. Projektuj procedury pod rzeczywiste zachowania ludzi. Wiele naruszeń powstaje przy rutynowych czynnościach: kopiowaniu wiadomości, opisywaniu przelewu, drukowaniu koperty czy publikowaniu posta. Właśnie tam powinny działać mechanizmy kontroli.

Najważniejsza lekcja jest praktyczna: organizacja powinna ograniczać możliwość ujawnienia nadmiarowych danych już na etapie projektowania procesu, zamiast liczyć wyłącznie na ostrożność pracownika.

↑ wróć do spisu treści

Wyciek danych z Fakturowni

Status: incydent stwierdzony 28.09.2026 r. · Kogo dotyczy: klienci Fakturowni jako administratorzy danych kontrahentów

28 września 2026 r. Fakturownia stwierdziła naruszenie ochrony danych osobowych. Osoba nieuprawniona uzyskała dostęp do systemów serwisu i skopiowała dużą część bazy danych. Incydent dotyczy każdego konta w Fakturowni, choć zakres pobranych informacji zależy m.in. od daty wprowadzenia danych do systemu.

Skopiowano m.in. dane firm i użytkowników, numery rachunków bankowych, skróty haseł, tokeny API, informacje o płatnościach i kwotach z faktur, a w przypadku starszych danych także dane kontrahentów i pełną treść części faktur. Według komunikatu Fakturowni incydent nie objął certyfikatów KSeF, danych kart płatniczych ani danych logowania do banków.¹⁴

Naruszenie u procesora – obowiązki klienta. W odniesieniu do danych kontrahentów i innych osób wprowadzonych przez klienta do systemu Fakturownia jest podmiotem przetwarzającym, a administratorem pozostaje klient. To on powinien ustalić, jakie dane z jego konta objął incydent, udokumentować ocenę ryzyka i rozstrzygnąć, czy naruszenie trzeba zgłosić Prezesowi UODO oraz – przy wysokim ryzyku – zawiadomić osoby, których dane dotyczą.

Na zgłoszenie naruszenia administrator ma co do zasady 72 godziny od jego stwierdzenia.¹⁵ Nie zawsze będzie to moment samego ataku: liczy się chwila, w której administrator uzyskał wystarczającą pewność, że doszło do naruszenia dotyczącego powierzonych przez niego danych.

Dla przedsiębiorców: nie warto ograniczać się do czekania na działania dostawcy. Należy sprawdzić komunikaty i panel Fakturowni, udokumentować własną ocenę ryzyka, zmienić hasło – zwłaszcza jeśli było używane także w innych serwisach – i wymienić klucze API tam, gdzie to konieczne. Szczególnej ostrożności wymagają wiadomości dotyczące faktur i zmiany numerów rachunków: prawdziwe dane z wycieku mogą uwiarygodnić phishing lub fałszywe wezwania do zapłaty.

Korzystanie z zewnętrznego systemu SaaS nie oznacza „outsourcingu” odpowiedzialności za dane. Procedura reagowania na naruszenia powinna obejmować także incydenty u procesorów i innych dostawców IT.

↑ wróć do spisu treści

Prawo pracy

↑ wróć do spisu treści

Praca w upale

Status: opublikowane, wchodzi w życie 11.01.2027 r. · Kogo dotyczy: wszyscy pracodawcy, zwłaszcza w budownictwie i pracy na otwartej przestrzeni

10 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.¹⁶ Nowelizacja wprowadza przede wszystkim konkretne progi temperatur, przy których pracodawca musi zastosować rozwiązania organizacyjne lub techniczne, a nawet bezwzględnie przerwać pracę. Dotąd powszechnie obowiązujące przepisy takich progów nie określały, więc to istotny krok w stronę lepszej ochrony zdrowia pracowników i ujednolicenia praktyki pracodawców. Progi zależą od dwóch kryteriów: miejsca wykonywania pracy i jej rodzaju.

Podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie odpowiednio niskiej temperatury w miejscu pracy; jeśli to się nie uda, może być konieczne przerwanie pracy. W pomieszczeniach temperatura nie może przekraczać 35°C, chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne. Na otwartej przestrzeni granicą jest 32°C, ale tylko przy ciężkich pracach fizycznych, tj. powodujących w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet. Gdy z powodu warunków atmosferycznych temperatura przekracza te progi, pracy nie wolno wykonywać. Dla prac lekkich na otwartej przestrzeni nie wprowadzono limitu.

Progi krytyczne nie obowiązują przy części prac, które Kodeks pracy dopuszcza w niedziele i święta (art. 151¹⁰ pkt 1, 2, 5–8 i 9 lit. c–h KP, m.in. w gastronomii i transporcie), a także wobec pracowników żłobków i innych instytucji opieki nad dziećmi do lat 3, funkcjonariuszy służb mundurowych (m.in. Policji, Straży Granicznej, PSP) i żołnierzy. Wyłączenia te wynikają z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa państwa i obywateli, ciągłości opieki oraz niezakłóconego dostępu do podstawowych usług publicznych.

Drugim elementem nowelizacji są progi alarmowe, po których przekroczeniu pracodawcę obciążają dodatkowe obowiązki BHP. Dla pracy w pomieszczeniach to 28°C, a dla ciężkich prac fizycznych 25°C. Po ich przekroczeniu pracodawca musi zastosować rozwiązania techniczne obniżające temperaturę lub ograniczające jej wzrost (np. klimatyzację, wentylację, żaluzje), chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne, albo rozwiązania organizacyjne ograniczające wpływ temperatury na zdrowie pracowników (np. skrócenie czasu pracy, dodatkowe przerwy), dostosowane do warunków i specyfiki pracy. Przy wszystkich pracach na otwartej przestrzeni, także lekkich, powyżej 25°C pracodawca musi zastosować rozwiązania organizacyjne.

Rozwiązania te trzeba zaplanować z wyprzedzeniem, zanim temperatura osiągnie poziom wymagający reakcji, w formie procedury na wypadek przekroczenia progów alarmowych. Rozwiązania organizacyjne pracodawca ustala bowiem po konsultacji z pracownikami w ramach komisji BHP, a jeśli jej nie powołano – w trybie konsultacji z art. 237¹¹ᵃ KP i po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Po konsultacjach pracodawca musi jeszcze poinformować pracowników o przyjętych rozwiązaniach w sposób u niego przyjęty.

Nowelizacja wchodzi w życie 11 stycznia 2027 r.

Dla przedsiębiorców: trzeba z wyprzedzeniem przygotować procedury i rozwiązania na czas upałów, wdrożyć je w zakładzie pracy i regularnie mierzyć temperaturę na stanowiskach. Nieprzestrzeganie nowych przepisów grozi nie tylko zdrowiu i życiu pracowników, ale też dotkliwymi sankcjami ze strony Państwowej Inspekcji Pracy.

↑ wróć do spisu treści

Elektroniczne orzeczenia lekarskie

Status: od 18.10.2026 r. co do zasady forma elektroniczna · Kogo dotyczy: pracodawcy, jednostki medycyny pracy

17 października 2026 r. kończy się okres przejściowy, w którym lekarz medycyny pracy mógł wystawiać orzeczenia na dotychczasowych zasadach, w tym na papierze. Od 18 października 2026 r. orzeczenia wydawane do celów Kodeksu pracy wystawia się co do zasady w postaci elektronicznej.

Zmiana wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, które weszło w życie 17 kwietnia 2026 r.¹⁷ Przez 6 miesięcy od tej daty orzeczenia można było wystawiać i przekazywać według dotychczasowych przepisów. Papier zostaje tylko w wyjątkach: przy braku dostępu do systemu teleinformatycznego oraz wobec funkcjonariuszy niektórych służb specjalnych.

Orzeczenie elektroniczne trafia do Internetowego Konta Pacjenta. Na żądanie pracownika można mu wydać wydruk. Pracodawcy orzeczenie przekazuje jednostka służby medycyny pracy, w terminie i w sposób określony w umowie zawartej z pracodawcą. Pracownik może też sam przekazać orzeczenie pracodawcy, np. jako wydruk albo plik pobrany z IKP i wysłany e-mailem.

Zmiany dotyczą orzeczeń:

1. o utracie przez pracownika zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy;
2. o konieczności przeniesienia pracownika do innej pracy ze względu na szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie;
3. stwierdzających, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego;
4. o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku;
5. stwierdzających u pracownika objawy wskazujące na powstawanie choroby zawodowej;
6. stwierdzających niezdolność do wykonywania dotychczasowej pracy u pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy lub u którego stwierdzono chorobę zawodową, ale nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS.

↑ wróć do spisu treści

Własność intelektualna

↑ wróć do spisu treści

Wzory przemysłowe po reformie

Status: obowiązuje od 1.07.2026 r. · Kogo dotyczy: projektanci, branża technologiczna, gamedev, motoryzacja, architektura

1 lipca 2026 r. zakończył się dwuetapowy proces reformy unijnego prawa wzorów. Tego dnia weszło w życie rozporządzenie (UE) 2026/715 w sprawie wzorów przemysłowych Unii Europejskiej (tekst jednolity), które kodyfikuje przepisy o wzorach, w tym zmiany z pakietu reformującego z 2024 r.¹⁸ To ta reforma zastąpiła dawny „wzór wspólnotowy” „unijnym wzorem przemysłowym”. Największą zmianą jest jednak pełne otwarcie systemu na produkty niefizyczne i dynamiczne formy prezentacji. Katalog chronionych produktów obejmuje m.in. opakowania, znaki lub symbole graficzne, kroje pisma typograficznego, przestrzenne rozmieszczenie elementów wnętrz, zestawy artykułów i graficzne interfejsy użytkownika.

Ruch i animacja. Zgodnie z art. 4 pkt 1 rozporządzenia definicja wzoru nie ogranicza się już do statycznych linii, konturów czy kolorów. Obejmuje także ruch, przejście lub inny rodzaj animacji. Projekty można zgłaszać do EUIPO w formatach cyfrowych (wideo, modele 3D), pokazując produkt z takich perspektyw, z jakich postrzega go użytkownik. Motyw 10 rozporządzenia wyjaśnia, że ochrona obejmuje te cechy wzoru, które przedstawiono w zgłoszeniu w widoczny sposób; opisy słowne czy domysły nie mają znaczenia. Zgodnie z motywem 11 cechy te nie muszą być widoczne w żadnym konkretnym momencie ani sytuacji używania produktu, np. animacja może pojawiać się tylko przy uruchamianiu urządzenia. Wyjątkiem są części składowe produktów złożonych (np. interfejs w sprzęcie AGD, światła roweru elektrycznego): muszą one pozostawać widoczne podczas zwykłego używania produktu.

Piractwo 3D. Rozwój druku przestrzennego i sztucznej inteligencji wymusił wzmocnienie praw właścicieli wzorów. Art. 20 ust. 2 lit. d wprost uznaje za naruszenie tworzenie, pobieranie, kopiowanie i udostępnianie nośników lub oprogramowania, które utrwalają wzór w celu jego nieuprawnionego odtworzenia. Daje to projektantom narzędzie przeciwko nielegalnemu powielaniu produktów na drukarkach 3D. Art. 20 ust. 2 lit. a i b potwierdzają wyłączne prawo właściciela do wytwarzania, oferowania i wprowadzania do obrotu produktu, w którym wzór jest zawarty lub zastosowany, a także do jego używania, przywozu i wywozu. Właściciele mogą też blokować tranzyt przez terytorium UE, nawet gdy towar jest przeznaczony na rynek państwa trzeciego (art. 20 ust. 3).

Procedura i koszty. Zniesiono wymóg „jednolitości klasy” według klasyfikacji lokarneńskiej, więc w jednym zgłoszeniu zbiorowym można ująć do 50 różnych wzorów (art. 44 ust. 1), np. układ aplikacji, sprzęt i projekt wnętrza. Opłata za zgłoszenie wynosi 350 EUR, a za każdy dodatkowy wzór 125 EUR.

Rynek zareagował szybko. Według pierwszych danych EUIPO od 1 lipca 2026 r. zgłoszono już kilkadziesiąt wzorów w technologii 3D i w formie wideo. Dla branży technologicznej, gamedevu, motoryzacji i architektury rejestracja dynamicznego wzoru UE staje się coraz ważniejszym sposobem ochrony innowacji.

↑ wróć do spisu treści

Nowe Wytyczne EUIPO

Status: obowiązują od 1.07.2026 r. · Kogo dotyczy: właściciele i zgłaszający unijne znaki towarowe

Formalnie Wytyczne EUIPO nie są aktem powszechnie obowiązującym, ale w praktyce to podręcznik pracy urzędników: Urząd bada zgłoszenia według tych reguł. Nowa edycja Wytycznych dotyczących badania zgłoszeń w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej obowiązuje od 1 lipca 2026 r. Wdraża drugi etap reformy wzorów unijnych i ważne orzecznictwo sądów unijnych, więc warto znać jej najważniejsze zmiany.

Oznaczenia geograficzne: „inna branża” już nie chroni. EUIPO może teraz z urzędu zablokować znak, nawet jeśli zgłaszający działa w zupełnie innej branży niż chroniona nazwa regionalna. To wdrożenie rozporządzenia (UE) 2023/2411 oraz wyroku Sądu UE z 25 czerwca 2025 r. w sprawie T-239/23 (NERO CHAMPAGNE).¹⁹ Dotąd urzędnik sprawdzał głównie kolizję przy towarach identycznych lub powiązanych. Teraz wystarczy, że Urząd uzna, że znak osłabia, rozwadnia lub wykorzystuje renomę chronionej nazwy – i może podnieść zarzut z własnej inicjatywy. Dobrze to pokazuje przykład nuty zapachowej „szampana” w żelu pod prysznic: choć kosmetyk i wino to zupełnie różne produkty, takie skojarzenie może zostać uznane za naruszenie.

Odmienność towarów nie wystarczy do obrony. W sprawie PriSecco Sąd UE utrzymał unieważnienie znaku zarejestrowanego dla bezalkoholowych koktajli, bo przywołuje on chronioną nazwę Prosecco – przywołanie jest możliwe nawet wtedy, gdy towary nie są podobne.²⁰ Te same przepisy obejmują też ochronę oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych, np. tekstyliów, biżuterii czy wyrobów szklanych.

Wielkość liter i nadużycie prawa. Typografia straciła znaczenie prawne: „MUCHA”, „Mucha” i „mucha” to dla EUIPO ten sam znak, a pojedyncze litery bez oryginalnej stylizacji mają z natury bardzo słabą zdolność odróżniającą.

Powołując się na standardy z decyzji Wielkiej Izby Odwoławczej EUIPO w sprawie Sandra Pabst (R 2445/2017-G), Urząd może w wyjątkowych okolicznościach uznać wniosek o wygaszenie znaku z powodu nieużywania za niedopuszczalny jako nadużycie prawa lub procedury. Sam cel handlowy wnioskodawcy ani toczący się między stronami spór jeszcze o nadużyciu nie świadczą. Doprecyzowano też zasady konwersji wygaszonego znaku unijnego na prawa krajowe, w oparciu o decyzję Wielkiej Izby Odwoławczej w sprawie Zara (R 1508/2019-G) i znowelizowaną Część E Wytycznych: jeśli właściciel powołuje się na rzeczywiste używanie znaku w konkretnym państwie UE, sprawa zostanie zbadana według prawa tego państwa.

Ciężar dowodu: obroty firmy to za mało. Przy dowodzeniu używania znaku dla szerokiej kategorii towarów cały ciężar dowodu spoczywa na uprawnionym. Dokumentacja dotycząca tylko wybranych produktów nie rozciąga ochrony na całą kategorię z rejestru. Dowody muszą tworzyć spójny, weryfikowalny łańcuch i łączyć się z konkretnym znakiem, okresem używania, terytorium i dokładnym zakresem towarów. Wysokie obroty, nawet bardzo znanej firmy, nie zastąpią dowodów dla konkretnej podkategorii.

Dla przedsiębiorców: nowe Wytyczne zmieniają podejście Urzędu w trzech obszarach: ochronie oznaczeń geograficznych, dopuszczalności wniosków i standardach dowodowych. Kto zarządza portfelem znaków unijnych, powinien przejrzeć go pod tym kątem już teraz – zanim zrobi to EUIPO przy okazji sprzeciwu lub wniosku o unieważnienie.

↑ wróć do spisu treści

Informacje zawarte w newsletterze mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej.

PD Legal – Palka Dąbroś Adwokaci i Doradcy Podatkowi sp. p., ul. Ściegiennego 2, 40-113 Katowice · www.pdlegal.eu · Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.