Oddajemy w Państwa ręce listopadowe wydanie PD Legal Letter. Piszemy w nim m.in. o wyroku TSUE w sprawie uchylania zakazu zawarcia umowy po odwołaniu, o warunkach zabudowy po 1 września 2026 r., o nowych przepisach o mobbingu, o e-Doręczeniach dla firm z CEIDG oraz o podatkowych porządkach na koniec roku.

Spis treści

1. Fundusze UE a zakaz zawarcia umowy
2. Warunki zabudowy po 1 września
3. Wyrok TK a wznowienie postępowania
4. Darowizna przedsiębiorstwa a VAT
5. Koszty podatkowe i TPR na koniec roku
6. Opinia indywidualna KRiBSI
7. Skany dowodów i poczta służbowa
8. Mobbing po nowelizacji
9. e-Doręczenia i rejestracja firm online
10. Wpis na Facebooku jako utwór

Budownictwo i nieruchomości

Fundusze UE a zakaz zawarcia umowy

Status: wyrok TSUE z 17.09.2026 r. · Kogo dotyczy: zamawiający publiczni (zwłaszcza realizujący projekty unijne), wykonawcy wnoszący odwołania

Zamawiający realizujący projekty unijne często pracują pod presją terminów rozliczenia dotacji. Gdy wykonawca wnosi odwołanie, umowy nie można zawrzeć do czasu ogłoszenia przez Krajową Izbę Odwoławczą wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie.¹ Pojawia się wtedy pokusa, by powołać się na ryzyko utraty dofinansowania i szybko „odblokować” podpisanie umowy.

17 września 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w połączonych sprawach portugalskich C-266/25 i C-267/25, że prawo unijne sprzeciwia się przepisom, które ze względu na cel, jakim jest uniknięcie utraty funduszy europejskich, wymagają od sądu uchylenia na wniosek zamawiającego automatycznego skutku zawieszającego skargi – bez wysłuchania odrzuconego oferenta i bez możliwości wyważenia wszystkich wchodzących w grę interesów.² Ryzyko utraty dotacji może więc być jednym z argumentów, ale nie może samo przesądzać o odebraniu wykonawcy ochrony tymczasowej.

Polskie przepisy są skonstruowane inaczej niż portugalskie. Zamawiający może złożyć do KIO wniosek o uchylenie zakazu zawarcia umowy, a Izba może go uwzględnić, jeżeli niezawarcie umowy mogłoby spowodować negatywne skutki dla interesu publicznego przewyższające korzyści z ochrony zagrożonych interesów albo jeżeli zamawiający uprawdopodobnił, że odwołanie wniesiono wyłącznie po to, by uniemożliwić zawarcie umowy.³ Izba waży zatem interesy, a nie działa automatycznie. Wniosek rozpoznaje się jednak na posiedzeniu niejawnym w ciągu 5 dni, a na postanowienie nie przysługuje skarga. W świetle wyroku TSUE argument „stracimy fundusze UE” powinien być wykazany konkretnie i zestawiony z interesem odwołującego, a nie przyjmowany jako przesądzający.

Dla przedsiębiorców:

1. Zamawiający: wniosek o uchylenie zakazu opierajcie na konkretnych danych (terminy z umowy o dofinansowanie, skutki finansowe, brak alternatyw), a nie na samym ogólnym ryzyku utraty środków.
2. Wykonawcy: jeśli zamawiający składa taki wniosek, warto od razu przedstawić Izbie stanowisko i powołać się na wyrok TSUE.
3. Obie strony: harmonogram projektu unijnego powinien uwzględniać czas na ewentualne postępowanie odwoławcze.

↑ wróć do spisu treści

Warunki zabudowy po 1 września

Status: obowiązuje od 1.09.2026 r. · Kogo dotyczy: inwestorzy, deweloperzy, właściciele nieruchomości, gminy

W poprzednim numerze pisaliśmy, że decyzję o warunkach zabudowy na wniosek złożony od 1 września 2026 r. można wydać tylko wtedy, gdy w gminie wszedł w życie plan ogólny.⁴ Według danych przytaczanych w literaturze na koniec sierpnia planu ogólnego nie miało ok. 60% gmin.⁵ W praktyce pojawiły się dwa pytania: który dzień decyduje o tym, że wniosek złożono „przed 1 września”, i co dzieje się z decyzjami wydanymi wcześniej.

Liczy się dzień doręczenia wniosku, nie nadania. Postępowanie w sprawie warunków zabudowy wszczyna się na wniosek strony, a jego datą jest dzień doręczenia żądania organowi.⁶ Przepis o zachowaniu terminu przez nadanie pisma na poczcie dotyczy terminów do dokonania czynności, a nie daty wszczęcia postępowania.⁷ W literaturze wskazuje się więc, że wniosek nadany 31 sierpnia 2026 r., który dotarł do urzędu 1 września lub później, podlega już nowym zasadom.⁸ Kto wysłał wniosek „na ostatnią chwilę” pocztą, powinien sprawdzić, kiedy faktycznie wpłynął.

Wydane decyzje co do zasady pozostają w mocy. Reforma utrzymała obowiązujące plany miejscowe i wydane wcześniej decyzje o warunkach zabudowy. Decyzja może jednak wygasnąć, m.in. gdy na podstawie innej decyzji wydanej dla tego samego terenu inny podmiot uzyska pozwolenie na budowę albo dokona skutecznego zgłoszenia, gdy dla terenu uchwalono plan miejscowy z innymi ustaleniami (chyba że inwestor zdążył uzyskać ostateczne pozwolenie na budowę lub dokonać skutecznego zgłoszenia), a decyzje, które uprawomocniły się od 1.01.2026 r. (z wyjątkiem wydanych w sprawach wszczętych przed 16.10.2025 r.), wygasają po 5 latach od uprawomocnienia.⁹ Decyzję można przenieść na inny podmiot, ale przeniesienie może uruchomić wygaśnięcie innych decyzji wydanych dla tego terenu.¹⁰

Dla przedsiębiorców:

1. Jeśli wniosek o WZ wysłano pocztą pod koniec sierpnia, sprawdź datę wpływu do urzędu – od niej zależy, które przepisy zastosuje organ.
2. Posiadaną decyzję o WZ traktuj jak aktywo z datą ważności: sprawdź, czy nie grozi jej wygaśnięcie i czy nie warto szybko przejść do pozwolenia na budowę.
3. Przy zakupie nieruchomości „z WZ-ką” zweryfikuj, czy decyzja jest prawomocna, czy można ją przenieść na nabywcę i czy gmina nie procedowała planu miejscowego dla tego terenu.

↑ wróć do spisu treści

Postępowanie cywilne i transakcje

Wyrok TK a wznowienie postępowania

Status: zagadnienie prawne przed SN · Kogo dotyczy: nabywcy spółek i nieruchomości z infrastrukturą przesyłową, przedsiębiorcy przesyłowi, właściciele gruntów

Do Sądu Najwyższego trafiło pytanie prawne Sądu Okręgowego w Krakowie dotyczące tego, od kiedy wyroki Trybunału Konstytucyjnego wywołują skutki oraz czy nieopublikowany wyrok zakresowy może być podstawą wznowienia postępowania cywilnego. Ma to znaczenie także w transakcjach M&A, w których wartość projektu zależy od tytułu prawnego do gruntów zajętych przez infrastrukturę.

Punktem wyjścia była sprawa o wznowienie postępowania o zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Gmina powołała się na wyrok TK z 2 grudnia 2025 r., P 10/16, w którym uznano za niekonstytucyjne przepisy Kodeksu cywilnego w rozumieniu umożliwiającym przedsiębiorcom przesyłowym nabycie takiej służebności przed wprowadzeniem tej instytucji do kodeksu.¹¹ Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie, bo wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Sąd Okręgowy zapytał więc, czy wyrok zakresowy TK jest podstawą wznowienia na podstawie art. 401¹ KPC w sprawie, w której sąd zastosował właśnie takie rozumienie przepisu. Zapytał też, czy wyrok wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia na sali rozpraw, czy dopiero po publikacji w Dzienniku Ustaw. Od tego zależy, kiedy zaczyna biec termin na skargę o wznowienie i czy do czasu publikacji skargi mogą być odrzucane.

Sądy są w tej kwestii podzielone. Jeśli liczy się dzień ogłoszenia, trzymiesięczny termin liczony od 2 grudnia 2025 r. co do zasady już upłynął. Jeśli liczy się publikacja, termin jeszcze nie zaczął biec, ale do tego czasu skargi mogą być odrzucane – tak jak w sprawie krakowskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 8 czerwca 2026 r., w sprawach podatkowych dotyczących wyroku TK SK 64/20, odrzucił skargi o wznowienie, uznając, że znaczenie ma wejście wyroku TK w życie, a więc jego publikacja.¹²

W praktyce M&A problem pojawia się np. przy nabyciu spółki z infrastrukturą przesyłową lub energetyczną albo nieruchomości z urządzeniami przesyłowymi. Liczy się wtedy nie tylko to, czy służebność zasiedziano, ale też to, czy prawomocne postanowienie o zasiedzeniu może jeszcze zostać wzruszone. Dla nabywcy oznacza to ryzyko, że tytuł do gruntu, na którym opiera się wartość projektu, zostanie podważony, a właściciel nieruchomości zażąda ustanowienia służebności za wynagrodzeniem.

Przyszła uchwała nie oznacza, że każdy tytuł oparty na zasiedzeniu zostanie wzruszony. Nie obejmie też sytuacji, w których operator ma tytuł z umowy albo z decyzji wywłaszczeniowej. Odrębne zagadnienie – czy zasiedzenie takiej służebności przed 2008 r. było w ogóle dopuszczalne – SN ma rozstrzygnąć na pytanie Sądu Okręgowego w Szczecinie. Do czasu rozstrzygnięcia obu zagadnień orzecznictwo pozostaje niejednolite.

Dla przedsiębiorców: przy transakcjach obejmujących nieruchomości i infrastrukturę przesyłową, zwłaszcza gdy tytuł do gruntu wynika z zasiedzenia, warto zabezpieczyć nabywcę na wypadek jego wzruszenia, np. oświadczeniami i zapewnieniami sprzedającego albo mechanizmem rozliczenia ceny.

↑ wróć do spisu treści

Podatki

Darowizna przedsiębiorstwa a VAT

Status: wyrok Sądu UE z 9.09.2026 r. · Kogo dotyczy: przedsiębiorcy planujący sukcesję, w tym darowiznę firmy na rzecz dzieci

Polska ustawa o VAT wyłącza z opodatkowania m.in. zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Ma to ułatwiać sukcesję przedsiębiorstw – nabywca staje się następcą prawnym zbywcy w zakresie VAT. Przepis wdraża art. 19 dyrektywy VAT, zgodnie z którym przy przekazaniu, odpłatnie lub nieodpłatnie, całości lub części majątku państwo może uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca, a nabywca jest następcą prawnym przekazującego.

Z krótkiego przepisu unijnego wyrosło bogate orzecznictwo TSUE. Wynika z niego, że wyłączenie z VAT wymaga łącznego spełnienia dwóch warunków:

1. przekazane składniki tworzą razem przedsiębiorstwo lub jego część, za pomocą której można prowadzić samodzielną działalność gospodarczą;
2. nabywca zamierza prowadzić działalność z wykorzystaniem przejętego majątku.

Chodzi więc o przeniesienie zorganizowanego zespołu składników zdolnego do samodzielnego prowadzenia działalności (np. nieruchomości zabudowanej sklepem, zakładu produkcyjnego, hotelu), gdy nabywca tę działalność kontynuuje i nie zaniecha jej od razu.

Na tym tle podatnik zapytał Dyrektora KIS, czy darowizna przedsiębiorstwa na rzecz dwóch córek, po ½ dla każdej (darczyńca nie zatrzymuje niczego dla siebie), które następnie wniosą je do spółki jawnej, żeby razem prowadzić działalność, będzie wyłączona z VAT. Organ, a następnie sąd administracyjny uznały, że nie. Po pierwsze, udział w przedsiębiorstwie nie jest przedsiębiorstwem ani jego zorganizowaną częścią. Po drugie, nabywczynie nie zamierzają prowadzić działalności z wykorzystaniem przedmiotu darowizny, lecz od razu wnieść go aportem do innego podmiotu.

Naczelny Sąd Administracyjny skierował pytanie prejudycjalne, a 9 września 2026 r. wyrok wydał Sąd Unii Europejskiej, który od października 2024 r. rozpoznaje pytania prejudycjalne m.in. w sprawach VAT.¹³ Sąd przyznał rację organowi. Podatnik przekonywał, że takie podejście nie odpowiada rzeczywistemu celowi transakcji, bo córki miały razem otrzymać przedsiębiorstwo i wspólnie je prowadzić jako wspólniczki spółki osobowej. Sąd UE wskazał jednak, że przekazanie każdej z córek udziału w połowie przedsiębiorstwa nie jest przekazaniem całości lub części majątku w rozumieniu art. 19 dyrektywy VAT. Udziały te odrębnie nie tworzą samodzielnych jednostek, za pomocą których każda z córek mogłaby prowadzić działalność. Skoro pierwszy warunek nie jest spełniony, wyłączenie z VAT nie wchodzi w grę.

TSUE często staje po stronie podatników, ale tym razem zaplanowany model sukcesji został zakwestionowany. Wyrok jest wyraźnym ostrzeżeniem: każdy model przekazania firmy trzeba przeanalizować krok po kroku, bo dobór i kolejność czynności mogą prowadzić do zupełnie innych skutków podatkowych, nawet jeśli efekt gospodarczy jest ten sam.

↑ wróć do spisu treści

Koszty podatkowe i TPR na koniec roku

Status: terminy ustawowe · Kogo dotyczy: podatnicy PIT i CIT, inwestujący w kryptowaluty, prowadzący działalność B+R, podmioty powiązane

Z końcem 2026 r. co do zasady przedawnią się zobowiązania podatkowe, których termin płatności upływał w 2021 r. (np. PIT za 2020 r.). Przedawnienie zamyka okres rozliczeniowy: nie można już ingerować ani w wykazane wtedy przychody, ani w koszty (np. przez korektę zeznania). Są jednak sytuacje, w których koszty z danego roku – nawet przedawnionego – wpływają na kolejne lata i obniżają przyszły podatek, o ile zostały udokumentowane i wykazane w zeznaniu.

Kryptowaluty. Podatnik składa PIT-38 za każdy rok, w którym kupował lub sprzedawał walutę wirtualną (w uproszczeniu: inaczej niż wymieniając jedną walutę wirtualną na inną). Koszty nabycia waluty wirtualnej wykazuje się w zeznaniu także wtedy, gdy w danym roku nie było przychodów z jej zbycia.¹⁴ Nadwyżka kosztów przechodzi do zeznania za kolejny rok. Jeśli ktoś poniósł znaczące koszty zakupu kryptowalut w 2020 r., a z powodu braku przychodów nie złożył wtedy PIT-38, warto teraz uzupełnić ten brak, żeby móc wykorzystać te koszty np. przy sprzedaży w 2027 r.

Ulga B+R. Niewykorzystane koszty działalności badawczo-rozwojowej z lat poprzednich mogą obniżyć podstawę opodatkowania w kolejnych latach, pod warunkiem że wykazano je w zeznaniu za rok ich poniesienia (z załącznikiem PIT/BR, analogicznie w CIT). Podatnicy, którzy nie mają jeszcze dochodów pozwalających w pełni skorzystać z ulgi, powinni rozważyć korektę zeznań za poprzednie lata. W przeciwnym razie wydatki mogą przepaść po przedawnieniu tamtych okresów. Warto sprawdzić, czy w firmie nie ma wcześniej pominiętych wydatków, które obniżą przyszły podatek, gdy prace zaczną przynosić dochód.

Informacja o cenach transferowych. Podmioty powiązane (np. wspólnik i jego spółka albo dwie spółki z tym samym większościowym wspólnikiem), które zawierały między sobą transakcje powyżej progów dokumentacyjnych, składają informację TPR-C lub TPR-P do końca jedenastego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego – przy roku kalendarzowym do 30 listopada.¹⁵ Zwolnienie z obowiązku sporządzenia lokalnej dokumentacji nie zawsze zwalnia z TPR – dla części transakcji krajowych informację trzeba złożyć mimo zwolnienia.¹⁶ Niezłożenie TPR lub podanie w niej nieprawdy grozi odpowiedzialnością karną skarbową, dlatego warto sprawdzić ten obowiązek przed upływem terminu.

Nie odkładaj tych spraw na grudzień. Koniec roku to nie tylko czas na symulacje i wybór formy opodatkowania, ale też ostatnia chwila na skorzystanie z rozwiązań, które po 31 grudnia mogą zamknąć się bezpowrotnie.

↑ wróć do spisu treści

Nowe technologie i ochrona danych

Opinia indywidualna KRiBSI

Status: ustawa z 3.07.2026 r. o systemach sztucznej inteligencji · Kogo dotyczy: firmy wdrażające lub modyfikujące systemy AI

Przedsiębiorcy mogą złożyć do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) wniosek o opinię indywidualną w sprawie stosowania AI Act i polskiej ustawy do konkretnego stanu faktycznego albo planowanego działania. To narzędzie dla firm, które chcą rozstrzygnąć konkretną wątpliwość prawną związaną z AI. Opłata za wniosek wynosi 150 zł.¹⁷

Kiedy warto wystąpić o opinię? Przed wdrożeniem nowego systemu AI, zmianą sposobu jego wykorzystania albo istotną modyfikacją rozwiązania dostarczonego przez zewnętrznego dostawcę. Wniosek może dotyczyć także projektu, który jeszcze nie ruszył – stanowisko Komisji można więc poznać na etapie planowania, zanim zapadną decyzje organizacyjne lub inwestycyjne.

Opinia pomaga ustalić, jak stosować konkretne przepisy i jakie obowiązki ma organizacja. Komisja jest nią związana w granicach przedstawionej sprawy i opisanego stanu faktycznego – nie chroni ona innych firm, nawet z podobnym systemem.¹⁸ Opinię wydaje się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych – w 60 dni.¹⁹

Co przygotować? Wniosek musi dotyczyć jednego zagadnienia prawnego i zawierać własne, uzasadnione stanowisko wnioskodawcy. Ten sam podmiot może złożyć kolejny wniosek dopiero po 30 dniach.²⁰ Wcześniej trzeba więc ustalić:

1. jakie funkcje pełni system AI, do czego służy i jak organizacja wykorzystuje jego wyniki;
2. kto korzysta z systemu i na jakie osoby lub procesy wpływa jego działanie;
3. co zapewnia dostawca, a co organizacja sama tworzy, integruje lub modyfikuje;
4. które przepisy budzą wątpliwości i jakie argumenty przemawiają za stanowiskiem organizacji.

Przykład. Firma korzystająca z zewnętrznego systemu AI chce ustalić, czy po wprowadzeniu własnych zmian przejmie obowiązki dostawcy w rozumieniu AI Act. Samo pytanie nie wystarczy – potrzebny jest precyzyjny opis systemu, zakresu modyfikacji, przeznaczenia i sposobu udostępniania, a potem argumentacja prawna.

Dla przedsiębiorców: dobrze przygotowany wniosek pozwala odnieść odpowiedź Komisji do rzeczywistego modelu działania firmy. Zbyt ogólny opis albo źle postawione pytanie mocno ogranicza wartość opinii. Przygotowanie materiału wymaga współpracy zespołów technologicznych, produktowych i prawnych.

↑ wróć do spisu treści

Skany dowodów i poczta służbowa

Status: wyrok WSA w Warszawie (nieprawomocny); zalecenia UODO · Kogo dotyczy: wszyscy administratorzy danych, zwłaszcza instytucje finansowe

Wyrok WSA w sprawie kopiowania dokumentów tożsamości przez ING Bank Śląski oraz wskazówki UODO dotyczące służbowej poczty elektronicznej przypominają o dwóch podstawowych obowiązkach administratora: zbierać tylko potrzebne dane i nie przechowywać ich dłużej, niż to uzasadnione.

Skanowanie dowodów – samo powołanie się na AML nie wystarczy. 23 października 2026 r. WSA w Warszawie oddalił skargę ING Banku Śląskiego na decyzję Prezesa UODO nakładającą karę 18 416 400 zł.²¹ Bank kopiował dokumenty tożsamości klientów także przy czynnościach niezwiązanych z obowiązkami z ustawy AML, np. przy reklamacji dotyczącej bankomatu. Wyrok nie jest prawomocny – przysługuje od niego skarga kasacyjna. Według sądu bank nie wykazał, że skan był niezbędny przy tych pozostałych czynnościach. Przepisy AML mogą dopuszczać kopiowanie dokumentów, ale nie uzasadniają automatycznego utrwalania całego dokumentu przy każdej czynności. Potrzebna jest ocena ryzyka, celu i zakresu przetwarzania.

Poczta nie powinna być bezterminowym archiwum. Podobny problem dotyczy służbowych skrzynek e-mail. Wiadomości zawierają umowy, dane klientów, załączniki i informacje o pracownikach, często trzymane „na wszelki wypadek”. To zwiększa skutki pomyłkowej wysyłki lub przejęcia konta i utrudnia przestrzeganie zasady ograniczenia przechowywania. Nie trzeba od razu usuwać każdej korespondencji. Zaleca się jednak nie tworzyć dodatkowych kopii wiadomości i załączników, usuwać te niepotrzebne i wprowadzić procedury, dzięki którym administrator panuje nad obiegiem danych. Okresy przechowywania należy ustalić w zależności od celu, obowiązków prawnych i uzasadnionej potrzeby dowodowej.

Co warto sprawdzić w spółce?

1. Czy procedury identyfikacji wskazują, kiedy naprawdę trzeba wykonać kopię dokumentu, a kiedy wystarczy wgląd lub odnotowanie danych?
2. Czy ustalono zasady przechowywania i usuwania wiadomości, załączników i skanów, z uzasadnionymi wyjątkami?
3. Czy poczta jest chroniona m.in. uwierzytelnianiem wieloskładnikowym (MFA), a wrażliwe załączniki odpowiednio zabezpieczone?
4. Czy pracownicy sprawdzają adresatów przed wysyłką, a organizacja dokumentuje szkolenia, analizę ryzyka i zabezpieczenia?

Dla przedsiębiorców: w obu obszarach kluczowa jest rozliczalność. Nie wystarczy mieć procedurę ani powołać się na przepis – trzeba wykazać, że dane są potrzebne, ich zakres jest proporcjonalny, a okres przechowywania i zabezpieczenia odpowiadają ryzyku.

↑ wróć do spisu treści

Prawo pracy

Mobbing po nowelizacji

Status: obowiązuje od 5.11.2026 r.; dostosowanie regulacji wewnętrznych do 5.05.2027 r. · Kogo dotyczy: wszyscy pracodawcy, obowiązek regulaminu – zatrudniający co najmniej 10 pracowników

5 listopada 2026 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy, która zmienia przepisy o mobbingu.²² Definicja jest prostsza: mobbing to uporczywe nękanie pracownika. Zniknęła przesłanka długotrwałości – wystarczy, że nękanie jest powtarzalne, nawracające lub stałe, ale pojedynczy incydent nadal nie jest mobbingiem. Z definicji usunięto też wymóg wystąpienia skutków psychicznych. Ustawodawca wprowadził otwarty katalog przejawów mobbingu:²³

1. upokarzanie,
2. uwłaczanie,
3. zastraszanie,
4. zaniżanie oceny przydatności zawodowej pracownika,
5. nieuzasadniona krytyka, poniżanie lub ośmieszanie pracownika,
6. utrudnianie funkcjonowania w środowisku pracy (osiągania efektów pracy, wykonywania zadań, wykorzystania kompetencji, komunikacji ze współpracownikami lub dostępu do potrzebnych informacji),
7. izolowanie pracownika lub eliminowanie go z zespołu.

Uzasadnione i wyrażone we właściwej formie rozliczanie z pracy lub krytyka nie są mobbingiem. Nowelizacja doprecyzowała też obowiązek przeciwdziałania mobbingowi: pracodawca ma działać prewencyjnie, wykrywać mobbing, właściwie na niego reagować, prowadzić działania naprawcze i wspierać osoby nim dotknięte.

Roszczenia. Pracownik, który doznał mobbingu, może dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia w wysokości co najmniej sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia albo odszkodowania – bez obowiązku wykazywania rozstroju zdrowia.²⁴ Nowością korzystną dla pracodawcy jest regres: pracodawca, który zapłacił zadośćuczynienie lub odszkodowanie, może dochodzić od sprawcy wyrównania szkody w wysokości odpowiadającej stopniowi winy sprawcy i pracodawcy.²⁵

Nowe obowiązki. Pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników musi określić reguły, procedury i częstotliwość działań antymobbingowych (a także dotyczących ochrony godności i dóbr osobistych, równego traktowania i niedyskryminacji) w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo w odrębnym regulaminie.²⁶ Odrębny regulamin uzgadnia się z zakładowymi organizacjami związkowymi, a jeśli ich nie ma – z przedstawicielami pracowników, i ogłasza w sposób przyjęty u pracodawcy. Na dostosowanie regulacji wewnętrznych pracodawcy mają czas do 5 maja 2027 r. Warto zacząć wcześniej, bo samo uzgadnianie może potrwać do 30 dni.

↑ wróć do spisu treści

Prawo gospodarcze

e-Doręczenia i rejestracja firm online

Status: obowiązek od 1.10.2026 r.; rejestracja tylko online od 1.11.2026 r. · Kogo dotyczy: przedsiębiorcy wpisani do CEIDG i zakładający działalność

Obowiązek stosowania e-Doręczeń wprowadzano etapami od początku 2025 r. Od 1 października 2026 r. objął kolejną grupę przedsiębiorców, a od 1 listopada zmienił się sposób rejestrowania firm.

Kogo dotyczy obowiązek. Od 1 października 2026 r. adres do doręczeń elektronicznych muszą mieć wszyscy przedsiębiorcy wpisani do CEIDG.²⁷ Dotyczy to także tych, którzy działają od lat i dotąd nie musieli go zakładać – w praktyce firm sprzed 2025 r., które ostatnio nie zmieniały wpisu.

Ustawa nie przewiduje sankcji za brak adresu, więc część firm zapewne zignoruje ten obowiązek. To krótkowzroczne. Przy najbliższej zmianie wpisu w CEIDG – np. PKD albo ustanowieniu pełnomocnika – adres do e-Doręczeń będzie potrzebny, więc skrzynkę i tak trzeba będzie założyć.

Najważniejsze są skutki: 14 dni. Założenie skrzynki to formalność, ryzyko pojawia się po jej uruchomieniu. Pismo nieodebrane w ciągu 14 dni od wpływu na skrzynkę uznaje się za doręczone, choć nikt go nie otworzył (fikcja doręczenia). Od tego dnia biegną terminy na odwołanie, zapłatę czy odpowiedź na wezwanie. W małej firmie, w której nikt nie pilnuje korespondencji, jedno przeoczone powiadomienie może zamknąć drogę do zaskarżenia decyzji.

Kilka adresów, kilka skrzynek. Przedsiębiorca może mieć też prywatny adres do e-Doręczeń jako obywatel. Zdarzało się już, że organy wysyłały na adres firmowy pisma w sprawach prywatnych i odwrotnie. Czy pismo wysłane na „niewłaściwy” adres tej samej osoby zostanie uznane za doręczone, rozstrzygną sądy. Do tego czasu bezpieczniej jest pilnować wszystkich swoich skrzynek.

Od 1 listopada 2026 r. nowa firma tylko online. Działalność można zarejestrować wyłącznie elektronicznie, także w aplikacji mObywatel. Wnioski o wpis złożone w urzędzie gminy po 31 października 2026 r. pozostawia się bez rozpoznania. Pozostałe wnioski – o zmianę wpisu, zawieszenie, wznowienie i zakończenie działalności – można jeszcze składać na papierze do 31 października 2028 r.²⁸ Do złożenia wniosku elektronicznie potrzebny jest aktywny adres do e-Doręczeń, ale sam wniosek składa się przez Biznes.gov.pl, a nie przez skrzynkę.

Uwaga na fałszywe powiadomienia. E-mail lub SMS o „nowym piśmie z urzędu” z linkiem do odbioru powinien wzbudzić czujność. Do skrzynki najlepiej wchodzić zawsze tą samą, sprawdzoną drogą, a dostęp ograniczyć do osób, które go naprawdę potrzebują.

Dla przedsiębiorców:

1. Sprawdź, czy firma ma adres do e-Doręczeń. Jeśli nie, załóż go przed najbliższą zmianą w CEIDG.
2. Wyznacz osobę, która regularnie sprawdza skrzynkę, i zastępcę na czas jej nieobecności.
3. Jeśli masz kilka adresów (firmowy i prywatny), sprawdzaj wszystkie równie często.
4. Planujesz rejestrację lub zmianę w CEIDG? Rozważ wsparcie prawnika przy wniosku online.

↑ wróć do spisu treści

Własność intelektualna

Wpis na Facebooku jako utwór

Status: wyrok TSUE z 3.09.2026 r. · Kogo dotyczy: media, firmy korzystające z treści z mediów społecznościowych, autorzy

Czy krótki tekst na Facebooku zasługuje na taką samą ochronę jak artykuł czy książka? Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedział twierdząco w wyroku z 3 września 2026 r., C-598/24 Gândul Media.²⁹ Spór dotyczył 22-wierszowego, utrzymanego w humorystycznym tonie wpisu rumuńskiej nauczycielki, która prosiła rodziców uczniów, by nie dawali jej prezentów. Portal Gândul opublikował cały tekst bez jej zgody, a imię autorki i link do źródła dodał dopiero po nagłośnieniu sprawy. Sądy dwóch instancji oddaliły powództwo, uznając, że wpisowi brakuje „wymiaru artystycznego”, a rumuński Sąd Najwyższy zwrócił się do TSUE.

Trybunał nie podzielił stanowiska sądów krajowych, ale nie stworzył odrębnych zasad dla internetu. Przypomniał, że o ochronie decyduje oryginalność, czyli swobodne i twórcze wybory autora widoczne np. w doborze słów, ich układzie czy zestawieniu. Długość tekstu, publikacja w mediach społecznościowych, gatunek ani walory artystyczne nie mają tu znaczenia. Nie każdy wpis będzie jednak chroniony – zwykła informacja o promocji czy godzinach otwarcia parku handlowego nadal nie jest utworem.

Druga część wyroku dotyczy tego, w jakim zakresie media mogą korzystać z cudzych tekstów bez zgody autora. Prawo unijne pozwala państwom wprowadzić taki wyjątek na potrzeby relacjonowania bieżących wydarzeń, ale tylko w zakresie potrzebnym do przekazania informacji. TSUE uznał, że państwo może ograniczyć ten wyjątek do krótkich fragmentów, o ile wystarczają one do rzetelnego poinformowania odbiorców. Przedruk całego tekstu sprawia, że czytelnik nie musi sięgać do oryginału, co uderza w interesy autora. Inaczej może być przy bardzo krótkich treściach, z których nie da się wybrać fragmentu. Państwo nie może natomiast wyłączyć wyjątku tylko dlatego, że wydawca zarabia na publikacji – media co do zasady działają komercyjnie, więc taki warunek odebrałby im tę możliwość. O tym, czy doszło do naruszenia, rozstrzygnie sąd rumuński.

Wyrok ma znaczenie także w Polsce, bo polska ustawa chroni utwory niezależnie od ich wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.³⁰ Jeśli wpis, artykuł ekspercki czy opis produktu spełnia przesłanki utworu, uprawniony może w razie naruszenia dochodzić roszczeń, w tym zaniechania naruszeń i naprawienia szkody, m.in. w wysokości dwukrotności stosownego wynagrodzenia.³¹

Dla przedsiębiorców: firmy wykorzystujące cudze treści, np. opinie klientów czy wpisy influencerów w reklamie, powinny upewnić się, że mają zgodę autora albo że korzystanie mieści się w granicach dozwolonego użytku. Redakcjom bezpieczniej jest cytować fragmenty niż przedrukowywać całe teksty.

↑ wróć do spisu treści

Informacje zawarte w newsletterze mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej.

PD Legal – Palka Dąbroś Adwokaci i Doradcy Podatkowi sp. p., ul. Ściegiennego 2, 40-113 Katowice · www.pdlegal.eu · Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.