Gdy pod domem zapada się grunt, proces o odszkodowanie potrafi trwać latami. Budynek nie poczeka. Prawo geologiczne i górnicze daje na taką sytuację osobne narzędzie: sąd może jeszcze przed wyrokiem nakazać przedsiębiorcy górniczemu wykonanie koniecznych prac. W prowadzonej przez nas sprawie sąd okręgowy właśnie z niego skorzystał.

Sprawa

Nasze klientki są współwłaścicielkami domu położonego w zasięgu wpływów zakładu górniczego. Grunt wokół budynku zaczął się obniżać, a przy fundamencie powstała wyrwa. Badania geofizyczne wykazały pod działką anomalie, czyli pustki, szczeliny i strefy rozluźnień.

W pozwie przeciwko przedsiębiorcy górniczemu klientki domagają się ponad 200 tys. zł tytułem naprawienia szkody. Już w pozwie złożyliśmy wniosek o zabezpieczenie roszczenia – nie przez zablokowanie pieniędzy kopalni, lecz przez nakazanie wykonania konkretnych prac.

Co nakazał sąd

Sąd uwzględnił wniosek i nakazał pozwanemu przedsiębiorcy, na jego koszt:

1. zabezpieczyć wyrwę przy fundamencie: wygrodzić ją i oznakować, przykryć nośną i wodoszczelną osłoną oraz odprowadzić od niej wody opadowe i roztopowe;
2. wzmocnić podłoże metodą iniekcji otworowej: wykonać kilkadziesiąt otworów wzdłuż ścian budynku i kilka głębszych otworów uzdatniających, wypełnić pustki mieszaniną samozestalającą się, a na koniec przeprowadzić badania powykonawcze i przekazać właścicielkom sprawozdanie – z rozpoczęciem prac najpóźniej w ciągu 21 dni i zakończeniem w ciągu 90 dni od doręczenia postanowienia;
3. przez cały czas trwania procesu prowadzić monitoring geodezyjny osiadań i przemieszczeń terenu oraz przekazywać właścicielkom wyniki pomiarów.

Jeśli przedsiębiorca nie wykona prac w terminie, właścicielki mogą wykonać je same na jego koszt. Postanowienie od razu opatrzono wzmianką o wykonalności.

Podstawa prawna

Kluczowy jest art. 152 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego. Pozwala on sądowi nakazać podjęcie koniecznych czynności, aby natychmiast zapobiec szkodzie albo jej dalszym skutkom. Jeżeli te czynności obciążają poszkodowanego, sąd może zamiast tego nakazać przedsiębiorcy niezwłoczną wypłatę odpowiedniej kwoty.

Zgodnie z art. 152 ust. 3 do takiego żądania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym. Wnioskodawca musi więc uprawdopodobnić roszczenie i interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 730¹ § 1 KPC). Interes prawny istnieje, gdy bez zabezpieczenia wykonanie przyszłego wyroku albo osiągnięcie celu postępowania byłoby niemożliwe lub poważnie utrudnione (art. 730¹ § 2 KPC). Przy postępującym osiadaniu gruntu trudno o lepszy przykład: zanim zapadnie wyrok, szkoda może się wielokrotnie powiększyć.

Rozwiązanie wpisuje się w ogólną zasadę ustawy. Obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego ciąży na tym, kto odpowiada za szkodę (art. 147 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego).

Wnioski dla właścicieli nieruchomości

1. Nie trzeba czekać na wyrok. Wniosek o zabezpieczenie można złożyć razem z pozwem, a nawet przed wszczęciem postępowania (art. 730 § 2 KPC).
2. Przed pozwem trzeba przejść postępowanie ugodowe. Droga sądowa otwiera się, gdy przedsiębiorca odmówi ugody albo gdy od zgłoszenia mu roszczenia minie 30 dni, chyba że poszkodowany wyznaczył dłuższy termin (art. 151 ust. 1 i 2 Prawa geologicznego i górniczego).
3. Wniosek musi być konkretny. Sąd nakazuje to, co wskazano we wniosku, dlatego zakres prac oparliśmy na dokumentacji badań geofizycznych i kosztorysie. Ogólne żądanie „zabezpieczenia budynku” byłoby trudne do wykonania i egzekwowania.
4. Warto przewidzieć brak współpracy. Upoważnienie do wykonania prac na koszt przedsiębiorcy daje właścicielom realne narzędzie, gdyby ten nie podjął działań.

Postanowienie nie jest prawomocne, a proces o odszkodowanie dopiero się zaczyna. Już teraz klientki zyskały jednak to, co w szkodach górniczych najważniejsze: czas i zatrzymanie dalszego niszczenia domu.

Jeśli Państwa nieruchomość ucierpiała wskutek ruchu zakładu górniczego, zapraszamy do kontaktu.